Verslaglegging: Willemijn Cobben

Donderdag 9 oktober vond het vierde SEKSO symposium plaats te Utrecht, met het thema Seksonderzoek in het huidige politieke klimaat. We zien wereldwijd veranderingen in het academisch werkveld, denk alleen al aan woorden als gender en LGBT+ die bij onze Amerikaanse collega’s uit dossiers, websites en beleidsnota’s verdwijnen. Hoe verhouden wij ons, als Nederlandse en Vlaamse seksonderzoekers, tot de nieuwe politieke realiteit? Welke strategieën kunnen we inzetten om openheid en inclusie te behouden, te blijven publiceren, fondsen te vinden, en invloed uit te blijven oefenen? Deze vragen passeerden de revue tijdens deze bijeenkomst, met twee keynotes door Kristien Michielsen en Joz Motmans, een panelgesprek en een netwerkevent.

 

Actuele Ontwikkelingen SEKSO

SEKSO werkt nu met betaald lidmaatschap om de kosten van onder andere de website en de jaarlijkse bijeenkomst te dekken. Inmiddels zijn er 70 betalende leden. Meer betalende leden zijn zéér welkom. Als er ideeën zijn hoe we deze zouden kunnen werven, horen we het graag.

Verder is de stuurgroep uitgebreid. Naast, Marianne Cense, Linda Dekker, Jenneke van Ditzhuijzen, Pascalle Heijligenberg en Mirthe Verbeek, zijn nu ook Javier Koole en Mischa Dekker bij de stuurgroep betrokken. Graag zou de stuurgroep nog een Vlaams lid verwelkomen. Mocht je iemand kennen of zijn die misschien geïnteresseerd is, laat het weten!

Afgelopen winter is er vanuit SEKSO (in samenwerking met andere seks- en genderonderzoek partijen), naar aanleiding van de decreten van president Trump een statement opgesteld: We stand together for academic freedom, inclusive science, and human rights. Dit statement is door bijna 500 mensen ondertekend. Hierna zijn er onder andere opinieartikelen verschenen, is er een brief naar minister Bruins gestuurd en is er met het KNAW gepraat. Wat is nu het vervolg? Hoe leeft deze kwestie nog voor de SEKSO leden? Kunnen en moeten wij vanuit SEKSO nog een verdere rol innemen in het brede kader van seks- en diversiteitsonderzoek?

 

Het huidige politieke klimaat en hoe dat invloed heeft op Vlaams en Nederlands seksonderzoek
Prof. Kristien Michielsen (Interfacultair Instituut voor Familiale en Seksuologische Wetenschappen Universiteit Leuven)

Kristien Michielsen reflecteert op de impact van het huidige politieke klimaat op seksonderzoek. Seksualiteit raakt aan identiteit, normen en macht – onze onderwerpen zijn altijd politiek geweest. Sinds de inauguratie van president Trump is dit extra tastbaar. Er is een constante spanning tussen hoop en wanhoop, strijdvaardigheid en machteloosheid, en we worden hierin telkens heen en weer getrokken.

Hiernaast is het belangrijk om de eigen rol onder de loep te blijven nemen: Wat kunnen wij zelf anders en beter doen?  Het is van belang te erkennen waar je staat wanneer je beschrijft wat je ziet. En misschien moeten we als seksonderzoekers ook bewuster open staan voor diverse visies. Wel nuanceert ze: Sommige standpunten stroken niet met fundamentele mensenrechten of wetenschappelijke onderbouwing.  Kristien benadrukt als laatste het belang van het blijven werken aan vertrouwen in de wetenschap. Blijf uitleggen wat wetenschap is en wees transparant. Hopelijk kunnen wij samen de balans door laten slaan naar hoop en strijdvaardigheid.

 

Transgender onderzoek en zorg in tijden van antigender politiek.

Joz Motmans (Coördinator Centrum Seksuologie en Gender – Universitair Ziekenhuis Gent)

Joz Motmans neemt ons mee op zijn eigen ontdekkingstocht in de anti-gender beweging. Wat heeft hij onderweg geleerd? In 2016 had Joz een wake-up call; er werd online veel gespot als reactie op het links identiteitsdiscours. In 2020 werd de impact van deze stemmingmakerij op de transzorg zichtbaar. De High Court (London) verklaarde dat kinderen (< 16jr) onwaarschijnlijk in staat waren in te stemmen met het gebruik van puberteitsblokkers. Dit resulteerde in het plots stilvallen van verwijzingen naar transgenderzorg. Het volgende idee werd gelanceerd: Alles wat gebeurt in de zorg moet worden gezien als experimenteel en zonder evidentie, en dus moeten kinderen beschermd worden. Gelukkig werd deze beslissing verworpen in 2021 door het Hooggerechtshof.

En toch is het oorspronkelijke idee dat er verantwoord moet worden blijven hangen. Het gebruik van verouderde informatie of misinformatie als argumenten tegen transzorg komt steeds vaker voor. Het houdt hen die die zorg verlenen bezig met andere kwesties dan waar ze eigenlijk hun tijd aan zouden willen besteden: Zorg leveren en informatie verstrekken. Bewustzijn over strategiëen en technieken van de ultra-conservatieve anti-gender beweging is cruciaal. Joz legt uit welke strategieën we kunnen verwachten.

 

Panelgesprek: Strategieën om met de nieuwe politieke realiteit om te gaan

Met Baudewijntje Kreukels (genderwetenschapper – VUMC), Lyle Muns (pleitbezorger – Soa Aids Nederland), Lotte Mikkers (PhD onderzoeker, oud-journalist – EUR), en Mischa Dekker (onderzoeker gendergerelateerd geweld – Universiteit Leiden); geleid door Linda Dekker (EUR)

De panelleden gingen onder leiding van Linda Dekker in gesprek over hoe we om kunnen gaan met de nieuwe politieke realiteit. Lyle Muns stelt dat het de afgelopen jaren in het politiek debat soms gaat over stappen achteruit. Toch is de meerderheid van de bevolking nog steeds vóór homogelijkheid en LHBTI+ kwesties. Baudewijntje Kreukels voegt toe dat het belangrijk is te weten wat er leeft in ‘het grote midden’, dat zij vaak reële vragen hebben waar je als onderzoeker wat mee moet. Met sommige onderwerpen heb je ook complexe bondgenoten. Mischa Dekker onderzoekt onderwerpen als straatintimidatie en femicide, waarbij de ‘issue owners’ ook conservatief rechts zijn.

Lyle stelt dat je als onderzoeker vooral op zoek moet gaan naar échte bondgenoten die jouw onderzoek positief kunnen gebruiken, maar daarbij ook niet onderzoek en verbindingen uit de weg moet gaan omdat het eventueel verkeerd gebruikt zou kunnen worden. Lyle vindt het ook belangrijk om met diverse partijen in gesprek te blijven. Baudewijntje stelt daar tegenover dat het ook oké is om niet te reageren, omdat dat veel tijd en energie vraagt. Lotte Mikkers voegt toe dat het belangrijk is om zoveel mogelijk regie te houden over media-output. Ze adviseert om vast te houden aan je kernboodschap, soms strategisch niet met bepaalde media te werken, en vooral ook directe communicatie te gebruiken zoals opiniestukken. Schrijf ook samen, wat we dan gezamenlijk kunnen onderschrijven, zoals het SEKSO statement. Vanuit het publiek wordt ook geuit dat je elke journalist vaak nog zoveel basisinformatie moet geven, of foutieve kennis moet corrigeren. Baudewijntje geeft een optie: Bij haar organisatie hebben ze een mapje en Powerpoint met basisbevindingen voor bepaalde onderwerpen, die je kan doorsturen naar journalisten. Mogelijk zou zoiets ook een optie zijn om binnen het SEKSO netwerk te delen. Verdere suggesties zijn het delen van contacten van journalisten of mediatraining vanuit SEKSO.

Een aantal kernpunten van het gesprek waren: Blijf bij je eigen verhaal, maar hou een haakje open voor ‘de ander’. Vermijd complexe vragen ook niet omdat ‘de verkeerde mensen’ ermee aan de haal zouden kunnen gaan. Wanneer het aankomt op complexe bondgenoten is het goed om wél het gesprek aan te gaan, maar zoek daarvoor hulp waar nodig. We kunnen elkaar binnen SEKSO ook steunen. En er is nog een positief punt: alle oppositie zorgt ook voor nieuwe bondgenoten. Laten we dat vasthouden!

 

Networking Event

In kleine groepjes konden de deelnemers aan het einde van de middag onder begeleiding van een panellid in gesprek over: strategieën om met de nieuwe politieke realiteit om te gaan (met Lyle Muns), constructief debat voeren (met Baudewijntje Kreukels), impact maken via media (met Lotte Mikkers) en omgaan met complexe bondgenoten (met Mischa Dekker). Als afsluiting wordt er benadrukt dat het belangrijk is dat we eerlijk, kritisch en onafhankelijk blijven denken en spreken. Binnen SEKSO zijn er ook allerlei mensen met expertise over polarisatie en mis/desinformatie. We kunnen elkaar hierin meer vinden en ondersteunen. Samen komen we verder.

We horen graag als je ideeën hebt voor de ontwikkeling van SEKSO, of als je mee wil helpen met de lopende plannen: info@sekso.nl

Graag tot onze volgende meeting op  6 oktober 2026.